Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia jest to dokument wystawiony przez lekarza, pod którego opieką znajduje się dziecko. Zawiera on informacje o chorobie zasadniczej dziecka (oraz współistniejących chorobach), stopniu deformacji czy stadium zaawansowania choroby, przebiegu schorzenia, przebiegu leczenia, ocenie wyników leczenia oraz prognozach na przyszłość, a także możliwość poprawy zaburzonej funkcji organizmu poprzez zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne, środki pomocnicze lub inne działania, a także o wykonywanych dodatkowych badaniach, konsultacjach specjalistycznych.

Bardzo istotne również jest by wniosek został w całości wypełniony przez lekarza – nie możesz mu na przykład podsunąć druku z wypełnionymi danymi osobowymi by uzupełnił tylko część dotyczącą choroby. Tak uzupełnione zaświadczenie może zostać odrzucone, bo budzi zastrzeżenia co do autentyczności dokumentu.

W niektórych miejscach można pobrać wzór zaświadczenia lekarskiego wraz z wnioskiem.

Dokumentacja medyczna to historia choroby sporządzona przez lekarza prowadzącego dziecko, przebieg leczenia, karty informacyjne z leczenia szpitalnego, wyniki badań diagnostycznych, konsultacje specjalistyczne.

Dokumentację medyczną prowadzi każda placówka medyczna, zatem musisz ją pobrać z przychodni czy szpitala lub tych miejsc, gdzie dziecko było leczone. W tym celu występujesz do danej placówki z prośbą o wydanie dokumentacji medycznej Twojego dziecka. Musi być ona poświadczona z oryginałem (posiadać pieczątkę, że jest zgodna z oryginałem oraz podpis wydającego tę dokumentację). Nie musi być to poświadczenie notarialne.

Wszystkie dokumenty składa się w Powiatowym (Miejskim) Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności (jest to pierwsza instancja) zgodnym z miejscem Twojego stałego pobytu (jest to miejscowość, w której zamieszkujemy z zamiarem stałego przebywania). Jeśli z jakiegoś powodu przebywasz z dzieckiem poza miejscem stałego pobytu dłużej niż 2 miesiące, np. w szpitalu czy w placówce opiekuńczej – możesz składać dokumenty w zespole właściwym do miejsca Twojego pobytu. Musisz mieć jednak dokumenty poświadczające taki stan ze szpitala lub placówki.

NAJLEPIEJ wszelkie dokumenty składać osobiście, ale możesz je również wysłać pocztą (najbezpieczniejszą formą jest list polecony ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru).

Dokumentacja medyczna musi zostać poświadczona z oryginałem przez miejsca, w których była wydawana, np. przychodnia, szpital czy gabinet rehabilitacji.

Kiedy już złożysz powyższe dokumenty, dostaniesz potwierdzenie ich przyjęcia oraz numer Twojej sprawy.

Powiatowy (Miejski) Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności ma 30 dni kalendarzowych na rozpatrzenie złożonych dokumentów i zapoznanie się z nimi oraz poinformowanie Cię o dniu rozpatrzenia wniosku (czyli o dniu, kiedy nastąpi komisja orzekająca, na którą stawisz się z dzieckiem). Jeśli dokumentacja medyczna jest obfita i skomplikowana, termin rozpatrzenia może się wydłużyć nawet do dwóch miesięcy. Jednak w takim wypadku zostaniesz poinformowana/poinformowany o tym. Co ważne też, to do terminu miesiąca lub dwóch na rozpatrzenie wniosku nie są wliczane opóźnienia spowodowane przez wnioskodawcę, czyli Ciebie spowodowane, np. koniecznością uzupełnienia dokumentacji medycznej.

Na posiedzenie komisji orzekającej zabierasz ze sobą… dziecko. Zabierz również ze sobą:

• wszystkie oryginały dokumentacji medycznej (jeśli masz),
• dokument potwierdzający Twoją i dziecka tożsamość.

Zasadniczo dziecko powinno stawić się na posiedzeniu składu orzekającego. Przepisy dopuszczają jednak pewne wyjątki – jeżeli dziecko nie może uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim, badanie dziecka i ocenę jego stanu zdrowia przeprowadza się w miejscu pobytu tej osoby lub dziecka. Może zdarzyć się też tak, że jeśli dziecko nie może się stawić na komisję z powyższych powodów, a lekarz – przewodniczący składu orzekającego uzna posiadaną dokumentację medyczną za wystarczającą do wydania oceny stanu zdrowia, ocena ta może być wydana bez badania.

Czasem zdarza się, że z ważnych przyczyn lub losowych zdarzeń nie możesz stawić się z dzieckiem na posiedzeniu składu orzekającego. Wówczas Twoja sprawa zostaje bez rozpoznania. Jeśli jednak Twoja nieobecność zostanie usprawiedliwiona w terminie 14 dni od dnia posiedzenia, przewodniczący powiatowego zespołu wyznacza nowy termin rozpatrzenia sprawy. O powtórnym terminie zawiadamia się za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Trzykrotne niestawienie się na posiedzeniu składu orzekającego powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania.

Podczas posiedzenia komisji spotkasz się z co najmniej dwoma członkami komisji orzekającej.

Jednym z nich jest lekarz-przewodniczący składu orzekającego, który dokonuje badania i oceny stanu zdrowia pacjenta. Pozostali specjaliści (np. psycholog, pedagog) dokonują ocen w zakresie swoich kompetencji.

W czasie komisji lekarz może zadawać pytania i prosić Cię o współpracę w zakresie ułatwienia badania pacjenta. Z posiedzenia komisji orzekającej sporządza się protokół, w skład którego wchodzą oceny wszystkich specjalistów. Jednak decyzja o wydaniu pozytywnej opnii, a tym samym orzeczenia należy do lekarza-przewodniczącego składu orzekającego.

Decyzję o przyznaniu (lub nie) orzeczenia o niepełnosprawności otrzymasz na piśmie niepóźnej niż w terminie 14 dni od dnia posiedzenia w sprawie wydania orzeczenia.

Jeśli nie zgadzasz się z decyzją Powiatowego (Miejskiego) Zespołu ds. Orzekania, np.

• nie zaliczono dziecka do osób niepełnosprawnych,
• orzeczenie zostało wydane na krótki czas,
• niektóre punkty nie zostały przyznane Twojemu dziecku,

wówczas w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności możesz wnieść odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności – WZON (druga instancja), za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie.

Powiatowy (Miejski) Zespół ds. Orzekania, który wydał orzeczenie, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy do wojewódzkiego zespołu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. W tym czasie może on jeszcze raz zapoznać się z Twoją argumentacją, ponownie rozpatrzyć złożone wcześniej dokumenty i uwzględniając je, może zmienić lub uchylić treść wydanego orzeczenia, wydając nowe. Zazwyczaj jednak podtrzymuje swoją decyzję o czym informuje na piśmie i przekazuje sprawę do wyższej instancji – czyli WZON. Otrzymujesz wtedy informacje, że komisja podtrzymuje swoją decyzję i przekazuje ją do rozpatrzenia do komisji wojewódzkiej. Czekasz na termin wezwania przez komisje wojewódzką.

Jeśli Powiatowy (Miejski) Zespół ds. Orzekania nie zmienił (lub nie uchylił) decyzji w sprawie orzeczenia, sprawa przechodzi do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który to może zmienić decyzję lub pozostać przy decyzji podjętej przez wcześniejszą komisję. Oznacza to, że WZON może się zgodzić lub nie (w części albo w całości) z decyzją powiatowego zespołu. Komisja wojewódzka podobnie jak miejski / powiatowy zespół zaprasza na posiedzenie komisji wraz z dzieckiem i podobnie bada oraz zadaje pytania.

Jeśli nadal nie zgadzasz się z orzeczeniem wydanym przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, przysługuje ci możliwość odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Należy to zrobić za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który wydał decyzję. Na odwołanie masz miesiąc od dnia otrzymania orzeczenia.

W przypadku zmiany stanu zdrowia dziecka posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności możesz w okresie ważności tego orzeczenia wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia dziecka. Konieczne jest posiadanie dokumentu od lekarza, który to pogorszenie zaświadczy.

Osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności nie wcześniej niż 2 miesiące przed upływem terminu ważności posiadanego orzeczenia. Przykład? Przy orzeczeniu ważnym do 30 grudnia wniosek o kolejne orzeczenie o niepełnosprawności można zatem złożyć od 30 października.

Cała procedura składania dokumentów się powtarza i cały proces przebiega tak, jak za pierwszym razem. Różnica polega na tym, że dokumentacja medyczna załączana do wniosku obejmuje okres od momentu otrzymania obowiązującego orzeczenia do teraz.

Informacje, które muszą zawrzeć się w orzeczeniu o niepełnosprawności są jasno określone przez rozporządzenie ministra dotyczące orzekania. Nie są to więc informacje dowolne.

Orzeczenie o niepełnosprawności zawiera:

1. oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie,
2. datę wydania orzeczenia,
3. datę złożenia wniosku,
4. podstawę prawną wydania orzeczenia,
5. imię i nazwisko dziecka, datę urodzenia, adres zamieszkania lub pobytu,
6. numer ewidencyjny PESEL,
7. numer dokumentu potwierdzającego tożsamość dziecka,
8. ustalenie lub odmowę ustalenia niepełnosprawności,
9. symbol przyczyny niepełnosprawności,
10. datę lub okres powstania niepełnosprawności,
11. okres, na jaki orzeczono niepełnosprawność,
12. wskazania określone przez skład orzekający,
13. uzasadnienie,
14. pouczenie o przysługującym odwołaniu,
15. podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków tego składu.

SYMBOL PRZYCZYNY NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

Zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności symbole nie odpowiadają określonym jednostkom chorobowym, a jedynie grupom uszkodzonych narządów, tak więc symbol przyczyny niepełnosprawności odzwierciedla rozpoznanie choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania, powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby niepełnosprawnej. Dla dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą jest to symbol 05R, który określa grupę ludzi z upośledzeniem narządu ruchu.

WSKAZANIA SKŁADU ORZEKAJĄCEGO

Wskazania stanowią o ulgach, zasiłkach i świadczeniach, jakie będą przysługiwać dziecku z orzeczeniem.

Dla Twojego dziecka ze stopą końsko-szpotawą posiadanie niektórych punktów w orzeczeniu może być korzystne.

• PUNKT 5: o konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby.
• PUNKT 6: dotyczący korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.
• PUNKT 7: o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
• PUNKT 8: o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

O punktach 7 oraz 8 będziemy pisać nieco niżej, ponieważ niektóre świadczenia są z nimi ściśle związane. Poniżej opisujemy te punkty, o których rzadko można przeczytać.

PUNKT 5 – KONIECZNOŚĆ ZAOPATRZENIA W PRZEDMIOTY ORTOPEDYCZNE, ŚRODKI POMOCNICZE I POMOCE TECHNICZNE

Punkt 5 w orzeczeniu dotyczy tego, czy dziecko ze względu na swoją niepełnosprawność wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub pomoce techniczne, które ułatwiają mu codzienne funkcjonowanie. Tak właśnie formułuje to art. 6b ust. 3 pkt 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W przypadku dziecka leczonego z powodu stopy końsko-szpotawej punkt 5 może mieć szczególne znaczenie, jeżeli dziecko faktycznie wymaga zaopatrzenia ortopedycznego związanego z wadą lub jej następstwami. W zależności od etapu leczenia i indywidualnej sytuacji mogą to być np. szyna derotacyjna lub ortezy ADM. Przy orzekaniu dziecka bierze się pod uwagę również to, czy zaburzoną funkcję organizmu można poprawić poprzez zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne lub pomocnicze.

W dokumentacji warto więc nie ograniczać się do samego rozpoznania „stopa końsko-szpotawa”, lecz wskazać jakiego sprzętu dziecko używa, przez jaki okres, jak często i dlaczego jest on konieczny dla utrzymania efektu leczenia lub prawidłowego funkcjonowania.

Ważne: punkt 5 jest przede wszystkim potwierdzeniem potrzeby zaopatrzenia, a nie samą decyzją o refundacji konkretnego wyrobu. To, czy i w jakiej wysokości dany sprzęt zostanie sfinansowany, rozstrzygane jest już według przepisów właściwych dla danego świadczenia.

Jeśli w orzeczeniu przyznano punkt 5, oznacza to, że zespół orzekający potwierdził, iż ze względu na stan zdrowia dziecka korzystanie z takiego zaopatrzenia jest uzasadnione. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każde urządzenie zostanie sfinansowane ani że rodzic otrzyma określoną kwotę pieniędzy. Refundacja lub dofinansowanie zależą od odrębnych przepisów, rodzaju wyrobu oraz zasad obowiązujących w NFZ, PFRON albo właściwym PCPR/MOPS.

Na podstawie orzeczenia można m.in. ubiegać się o dofinansowanie sprzętu rehabilitacyjnego, przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych. Gov.pl wymienia te formy pomocy wśród uprawnień związanych z posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności.

W przypadku przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych część kosztów może być pokrywana w ramach systemu NFZ, a w określonych sytuacjach możliwe jest również dodatkowe dofinansowanie ze środków PFRON.

PUNKT 6 – KORZYSTANIE Z SYSTEMU ŚRODOWISKOWEGO WSPARCIA

Punkt 6 w orzeczeniu dotyczy konieczności korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Brzmi dość urzędowo, ale w praktyce chodzi o to, czy ze względu na niepełnosprawność dziecko potrzebuje dodatkowego wsparcia świadczonego przez instytucje i organizacje działające poza samą rodziną.

Ustawa wprost wskazuje, że przez system środowiskowego wsparcia rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych, świadczonych przez instytucje pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Jest to punkt 6 wskazań określonych w art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W przypadku dziecka przepisy precyzują kryterium jeszcze dokładniej. Komisja powinna ocenić, czy występuje ograniczenie lub brak zdolności do wykonywania czynności odpowiednich do wieku dziecka i jego środowiska, które uniemożliwiają osiągnięcie niezależności fizycznej. Nie ocenia się więc wyłącznie nazwy rozpoznania czy kodu choroby, ale przede wszystkim rzeczywiste funkcjonowanie dziecka i jego potrzeby. Może to oznaczać potrzebę korzystania m.in. z rehabilitacji, fizjoterapii, terapii, specjalistycznego wsparcia, usług opiekuńczych lub innych form pomocy zapewnianych przez placówki i organizacje. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje m.in. usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz wsparcie świadczone w ośrodkach wsparcia.

Ważne: punkt 6 nie jest tym samym co punkt 7. Punkt 6 mówi o potrzebie korzystania z zewnętrznego systemu usług i wsparcia, natomiast punkt 7 dotyczy konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Ustawa wymienia te dwa wskazania oddzielnie.

W przypadku dzieci ze stopą końsko-szpotawą samo rozpoznanie stopy końsko-szpotawej nie oznacza automatycznie, że dziecko powinno otrzymać punkt 6. Istotne jest to, jak wada oraz jej leczenie wpływają na funkcjonowanie konkretnego dziecka.

Jeżeli jednak dziecko wymaga długotrwałego leczenia, specjalistycznego zaopatrzenia, dodatkowego postępowania po nawrocie, ma ograniczenia w poruszaniu się czy wykonywaniu czynności odpowiednich dla swojego wieku i z tego powodu korzysta lub powinno korzystać z profesjonalnego wsparcia, warto dokładnie opisać to we wniosku i przedstawić w dokumentacji medycznej. Przy orzekaniu o dziecku komisja ma bowiem brać pod uwagę także ograniczenia występujące w codziennym funkcjonowaniu w porównaniu z dziećmi o pełnej sprawności właściwej dla tego samego wieku.

Wskazanie „wymaga” w punkcie 6 samo w sobie nie oznacza automatycznego przyznania pieniędzy ani konkretnej usługi. Poszczególne świadczenia, programy rehabilitacyjne, usługi gminne czy formy pomocy mają własne warunki przyznawania. Punkt 6 jest natomiast formalnym potwierdzeniem, że ze względu na niepełnosprawność dziecko wymaga korzystania z takiego systemu wsparcia.

PUNKT 9 – KARTA PARKINGOWA – CZYLI MIŁY „BONUS”

Czasem warunki w orzeczeniu są nieco „bogatsze” i można uzyskać także punkt 9, czyli możliwość z parkowania w miejscu dla osoby z niepełnosprawnością na podstawie tzw. karty parkingowej.

Karta parkingowa może zostać wydana dziecku z niepełnosprawnością, które ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się, a w jego orzeczeniu znajduje się odpowiednie wskazanie – punkt 9: „spełnia”. Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie daje automatycznie prawa do karty.

Karta umożliwia korzystanie z miejsc oznaczonych „kopertą” oraz – na zasadach określonych w przepisach – niestosowanie się do niektórych znaków zakazu. Nie oznacza natomiast automatycznie bezpłatnego parkowania w każdej strefie płatnego parkowania; zasady te ustalają poszczególne miasta.

Posiadając orzeczenie o niepełnosprawności dla dziecka, możesz – według przyznanych przez komisję poszczególnych wskazań – ubiegać się o różne formy zasiłków, świadczeń, urlopów, ulg.

Poniżej znajdziesz wybrane informacje o tym, co daje Tobie i dziecku posiadanie orzeczenia oraz na co pozwalają przyznane w nim konkretne punkty.

Zasiłki w Polsce dzielą się głównie na trzy główne grupy:

• zasiłki z ubezpieczenia społecznego (ZUS),
• świadczenia rodzinne i opiekuńcze,
• zasiłki z pomocy społecznej (OPS/MOPS).

Zasiłek rodzinny to świadczenie pieniężne wypłacane w celu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym dziecka niepełnosprawnego. Jest to pomoc kierowana przede wszystkim do rodzin, których dochód nie przekracza określonego limitu.

Świadczenie to realizują ośrodki pomocy społecznej lub miejskie i gminne centra świadczeń rodzinnych (w zależności od miejsca zamieszkania wnioskodawcy). Wypłaty są finansowane ze środków budżetu państwa, a ich obsługą zajmują się jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego też dokumenty o jego przyznanie składa się właśnie tam osobiście, listownie lub online przez portal Emp@tia.

Komu przysługuje?

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

• rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka,
• opiekunowi faktycznemu dziecka,
• osobie uczącej się.

W jakich sytuacjach zasiłek rodzinny nie przysługuje?

Nie każda osoba spełniająca kryterium dochodowe otrzyma prawo do zasiłku rodzinnego. Istnieje szereg okoliczności, które wykluczają przyznanie świadczenia – nawet jeśli pozostałe warunki są spełnione. Do najczęstszych należą:

• brak opieki nad dzieckiem – świadczenie nie przysługuje osobie, która faktycznie nie wychowuje dziecka, mimo że jest jego prawnym opiekunem,
• małżeństwo – dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim,
• umieszczenie dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie – np. w domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, zakładzie poprawczym, schronisku dla nieletnich, areszcie lub zakładzie karnym,
• pobieranie podobnego świadczenia za granicą – zasiłek rodzinny nie zostanie przyznany, jeżeli członek rodziny korzysta już z porównywalnej formy wsparcia w innym kraju, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej (np. zasada pierwszeństwa państwa zatrudnienia).
• nieuzasadnione przekroczenie terminu złożenia wniosku – w niektórych przypadkach wniosek o zasiłek rodzinny złożony po terminie może skutkować odmową przyznania świadczenia za wcześniejsze miesiące.
• utrata statusu ucznia lub studenta – w przypadku dziecka powyżej 18. roku życia, które przerywa naukę, prawo do świadczenia wygasa automatycznie.

Limit wiekowy

Prawo do zasiłku przysługuje dziecku:

• do ukończenia 18 lat,
• do 21. roku życia – jeśli dziecko nadal się uczy,
• do 24. roku życia – w przypadku dziecka z niepełnosprawnością, pod warunkiem kontynuowania nauki.

Wysokość zasiłku

W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764 zł.

Ważność zasiłku

Wniosek należy składać co roku – od 1 lipca online lub od 1 sierpnia w formie papierowej, najpóźniej do 30 listopada.

Do kiedy zasiłek rodzinny może być przyznany z wyrównaniem?

Aby uzyskać świadczenie od początku okresu zasiłkowego, należy złożyć wniosek do 30 listopada. W przeciwnym razie, w przypadku późniejszego złożenia, świadczenie zostanie wypłacone tylko za miesiące, w których wniosek został złożony – bez wyrównania za wcześniejsze.

Czym jest dodatek do zasiłku rodzinnego i ile wynosi?

Dodatek to dodatkowe świadczenie przysługujące osobom, które mają prawo do zasiłku rodzinnego i spełniają określone warunki. Obowiązuje kilka typów dodatków, m.in. z tytułu:

• urodzenia dziecka – 1000 zł jednorazowo,
• samotnego wychowywania dziecka – jeśli wychowuje dziecko z niepełnosprawnością – 273 zł miesięcznie,
• kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – dodatek ten przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości: 90,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia i 110 zł na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 24. Roku życia.
• rozpoczęcia roku szkolnego – 100 zł raz w roku.

Dodatek wypłacany jest razem z podstawowym świadczeniem, po złożeniu wniosku i dostarczeniu wymaganych dokumentów.

Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Świadczenie to realizują ośrodki pomocy społecznej lub miejskie i gminne centra świadczeń rodzinnych (w zależności od miejsca zamieszkania wnioskodawcy). Wypłaty są finansowane ze środków budżetu państwa, a ich obsługą zajmują się jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego też dokumenty o jego przyznanie składa się właśnie tam osobiście, listownie lub online przez portal Emp@tia.

Komu przysługuje?

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku dziecka ze stopą końsko-szpotawą przysługuje:

• niepełnosprawnemu dziecku,
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• osobie, która ukończyła 75 lat.

W jakich sytuacjach zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje?

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie:

• umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
• uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (wypłacanego przez ZUS) za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny,
• otrzymującej podobne świadczenie poza granicami kraju, w przypadkach objętych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązującymi w Unii Europejskiej.

Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego

W 2026 roku zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. Kwota ta nie jest waloryzowana i pozostaje na tym samym poziomie od 2019 roku.

Ważność zasiłku

Zasiłek przyznaje się od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek na czas ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Jeśli orzeczenie wydano na stałe zasiłek przyznaje się na stałe.

Do kiedy zasiłek pielęgnacyjny może być przyznany z wyrównaniem?

Jeżeli osoba w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności

Jeśli upłynął termin ważności orzeczenia i złożono w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o ponowne orzeczenie należy złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny wraz zaświadczeniem o toczącym się postępowaniu. Postępowanie administracyjne w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego zostanie zawieszone do czasu uzyskania nowego orzeczenia.

Zasiłek opiekuńczy nie jest urlopem z Kodeksu pracy. Jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego (ZUS), wypłacanym wtedy, gdy rodzic nie może pracować, ponieważ musi osobiście sprawować opiekę nad dzieckiem.

Komu przysługuje?

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek opiekuńczy może przysługiwać m.in. z powodu konieczności opieki nad:

• dzieckiem do ukończenia 8 lat w szczególnych sytuacjach, np. nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły,
• chorym dzieckiem do ukończenia 14 lat,
• chorym dzieckiem z niepełnosprawnością do ukończenia 18 lat,
• dzieckiem z niepełnosprawnością do ukończenia 18 lat, jeżeli stały opiekun dziecka nie może sprawować opieki z powodu porodu, choroby albo pobytu w szpitalu.

W przypadku dziecka z niepełnosprawnością ustawa mówi o dziecku legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:

• o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7),
• o konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkt 8).

Limity zasiłku:

Limity zasiłku określa art. 33 ustawy zasiłkowej. Zasiłek opiekuńczy przysługuje maksymalnie:

• do 60 dni w roku kalendarzowym — jeżeli opieka jest sprawowana nad chorym dzieckiem do 14 lat albo nad dzieckiem do 8 lat w szczególnych sytuacjach określonych w ustawie,
• do 30 dni w roku kalendarzowym — jeżeli opieka jest sprawowana nad dzieckiem z niepełnosprawnością do ukończenia 18 lat w przypadkach wskazanych w art. 32 ust. 1 pkt 2a i 2b,
• do 14 dni w roku kalendarzowym — jeżeli opieka jest sprawowana nad innym chorym członkiem rodziny.

Łączny okres pobierania zasiłku opiekuńczego na opiekę nad dziećmi i innymi członkami rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Jeżeli jednak opieka jest sprawowana wyłącznie nad dzieckiem z niepełnosprawnością w sytuacjach wskazanych w art. 32 ust. 1 pkt 2a i 2b oraz nad innymi chorymi członkami rodziny, łączny limit wynosi 30 dni w roku kalendarzowym. Limity obowiązują niezależnie od liczby dzieci, liczby członków rodziny wymagających opieki i liczby osób uprawnionych do zasiłku.

Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.

Świadczenie pielęgnacyjne to istotne wsparcie dla osób sprawujących opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnościami, które nie jest uzależnione od dochodu. Jednakże by je otrzymać, osoba z niepełnosprawnością legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami:

• o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7),
• o konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkt 8).

Świadczenie to realizują ośrodki pomocy społecznej lub miejskie i gminne centra świadczeń rodzinnych (w zależności od miejsca zamieszkania wnioskodawcy). Wypłaty są finansowane ze środków budżetu państwa, a ich obsługą zajmują się jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego też dokumenty o jego przyznanie składa się właśnie tam osobiście, listownie lub online przez portal Emp@tia.

Komu przysługuje?

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku dziecka ze stopą końsko-szpotawą przysługuje:

• matce albo ojcu,
• osobom, na których zgodnie z przepisami ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
• opiekunowi faktycznemu dziecka,
• rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

W jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje?

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

• osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów,
• osoba wymagająca opieki została umieszczona lub przebywa w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w przepisach o pomocy społecznej, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym albo schronisku dla nieletnich,
• osoba wymagająca opieki jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
• na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
• na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego

W 2026 roku świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3 386 zł miesięcznie. Kwota ta jest waloryzowana rokrocznie.

Ważność zasiłku

Świadczenie przyznaje się od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek na czas ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

Do kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznany z wyrównaniem?

Jeżeli osoba w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności

Jeśli upłynął termin ważności orzeczenia i złożono w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o ponowne orzeczenie należy złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wraz zaświadczeniem o toczącym się postępowaniu. Postępowanie administracyjne w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie zawieszone do czasu uzyskania nowego orzeczenia.

Uwaga! Stare zasady i prawa nabyte

Osoby, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mogą w określonych przypadkach nadal pobierać je na podstawie przepisów przejściowych.

Dotyczy to tzw. ochrony praw nabytych.

W takim przypadku mogą nadal obowiązywać stare zasady, w tym zasady dotyczące rezygnacji z pracy. Dlatego przy opisywaniu świadczenia pielęgnacyjnego trzeba zawsze odróżniać:

• nowe zasady — obowiązujące od 1 stycznia 2024 r., dotyczące opieki nad osobą z niepełnosprawnością do 18. roku życia, bez wymogu rezygnacji z pracy od
• starych zasad / praw nabytych — dotyczących osób, którym prawo do świadczenia powstało na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

Komu przysługuje?

Świadczenie to przysługuje Ci, jeśli jesteś aktywnym zawodowo:

• rodzicem (matką albo ojcem), z którym dziecko wspólnie mieszka i pozostaje na jego utrzymaniu,
• opiekunem faktycznym dziecka (czyli faktycznie się nim opiekujesz i masz złożony wniosek do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka),
• rodziną zastępczą,
• osobą, która prowadzi rodzinny dom dziecka.

Świadczenie to przysługuje na wniosek i mogą go złożyć tylko wymienione osoby.

Na kogo przysługuje świadczenie?

Świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje na każde dziecko w wieku od 12. do 35. miesiąca życia.

Dokładnie liczy się to następująco: od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko skończyło 12. miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym dziecko skończy 36. miesiąc.

Świadczenie nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka, przedszkola, klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.

Co z dziećmi z niepełnosprawnością?

Świadczenie może być wyższe, jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:

• konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7),
• o konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkt 8)

Ważne!
Do wniosku nie musisz załączać tego orzeczenia, ponieważ pozyskamy dane o orzeczeniu z systemu EKSMOoN prowadzonego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). We wniosku wpisz numer tego orzeczenia (znajduje się w jego lewym górnym rogu) – razem z kropkami i ukośnikami.

Jakie warunki dotyczące aktywności zawodowej uprawniają do świadczenia

Świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje Ci, jeśli jesteś osobą aktywną zawodowo, czyli przede wszystkim:

• masz ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a więc pracujesz na podstawie umowy o pracę, wykonujesz pracę nakładczą, pracujesz na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
• masz ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników ustawowo (tzw. obowiązkowe ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społęcznego – KRUS) albo przez co najmniej 12 miesięcy bez przerwy na swój wniosek (tzw. dobrowolne ubezpieczenie w KRUS),
• pracujesz w służbach mundurowych, na podstawie stosunku służbowego (żołnierze zawodowi, policjanci, funkcjonariusze Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, sędziowie, prokuratorzy, aplikanci Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury),
• pobierasz zasiłek macierzyński, zasiłek chorobowy (w tym zasiłek z ubezpieczenia wypadkowego), zasiłek opiekuńczy, zasiłek wyrównawczy (w tym zasiłek z ubezpieczenia wypadkowego), świadczenie rehabilitacyjne (w tym świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego), wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy na podstawie Kodeksu pracy.

Ważne!
Nie dotyczy Cię to, jeśli pobierasz zasiłek lub świadczenie po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego (czyli np. pobierasz zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia).

Aby otrzymać świadczenie, musisz wykazać minimalny poziom przychodów, od których opłacane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (minimalny poziom podstawy wymiaru składki). Dotyczy on Ciebie oraz osoby, z którą wspólnie wychowujesz dziecko.

Kiedy nie przysługuje to świadczenie?

Świadczenie nie przysługuje, jeżeli:

• dziecko uczęszcza do żłobka, , klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna – w takim przypadku można ubiegać się o świadczenie aktywnie w żłobku lub aktywnie w domu,
• dziecko uczęszcza do przedszkola– w takim przypadku można ubiegać się o świadczenie aktywnie w domu,
• w czasie, gdy ubiegasz się o świadczenie aktywni rodzice w pracy albo je pobierasz, pozbawiono Cię władzy rodzicielskiej,
• na to samo dziecko za dany miesiąc zostało przyznane świadczenie aktywnie w żłobku albo aktywnie w domu,
• Tobie lub członkowi Twojej rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia aktywni rodzice w pracy (nie dotyczy to świadczeń z państw UE/EFTA oraz Wielkiej Brytanii).

Ile wynosi świadczenie w przypadku dziecka z niepełnosprawnością?

Świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje Ci w wysokości 1900 zł miesięcznie – jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności (w przeciwnym razie wynosi 1500 zł) łącznie ze wskazaniami:

• konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7),
• konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (punkt 8).

Miesięczna kwota świadczenia jest niepodzielna. Oznacza to, że przysługuje Ci w pełnej wysokości, także w przypadku, gdy prawo do świadczenia powstało w trakcie miesiąca, np.:

• w sytuacji, gdy dziecko zostało przyjęte do rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka w połowie lub pod koniec miesiąca, ponieważ prawo przysługuje od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej/rodzinnym domu dziecka,
• w sytuacji gdy rodzic/opiekun rozpoczął aktywność zawodową w trakcie miesiąca (ale spełnił od tego miesiąca warunek minimalnego poziomu aktywności zawodowej).

Gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną, kwotę świadczenia aktywni rodzice w pracy ustala się każdemu z rodziców w połowie wysokości, czyli odpowiednio: 750 zł albo 950 zł miesięcznie.

Od świadczenia nie pobiera się:

• zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych,
• składek na ubezpieczenia społeczne,
• składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Świadczenie nie podlega egzekucji administracyjnej i komorniczej.

Rodzic dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności może korzystać z kilku różnych uprawnień. Trzeba jednak wyraźnie odróżnić:

• urlopy i zwolnienia od pracy wynikające z Kodeksu pracy — czyli uprawnienia pracownicze, przysługujące osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę,

od

• zasiłku opiekuńczego z ZUS — czyli świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, które przysługuje w określonych sytuacjach, gdy rodzic nie może wykonywać pracy z powodu konieczności osobistej opieki nad dzieckiem.

Samo orzeczenie o niepełnosprawności dziecka nie daje dodatkowego płatnego urlopu wypoczynkowego. Może jednak dawać prawo do dodatkowego urlopu wychowawczego, zasiłku opiekuńczego w dłuższym wymiarze oraz ułatwień w organizacji pracy.

Rodzic lub opiekun dziecka z niepełnosprawnością może skorzystać z dodatkowego wymiaru urlopu wychowawczego. Jest to urlop bezpłatny, udzielany na wniosek pracownika w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Nie wymaga on posiadania konkretnych wskazań (punktów) w orzeczeniu. Wystarczy, że dziecko posiada ważne orzeczenie o niepełnosprawności.

Komu przysługuje?

Prawo do dodatkowego wymiaru urlopu wychowawczego przysługuje:

• matce lub ojcu,
• innemu uprawnionemu opiekunowi dziecka.

Długość dodatkowego urlopu wychowawczego

Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia. Jeżeli jednak z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika, niezależnie od wyżej opisanego urlopu, może być udzielony urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy, jednak na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Zatem łącznie rodzic dziecka z niepełnosprawnością może wykorzystać nawet 72 miesiące (6 lat) urlopu wychowawczego.

Dokumenty

Urlop wychowawczy udzielany jest na pisemny wniosek pracownika, złożony nie później niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Do wniosku należy dołączyć dokumenty wymagane przepisami Kodeksu pracy, w tym dokument potwierdzający niepełnosprawność dziecka.

Rodzic korzystający z urlopu wychowawczego korzysta także z ochrony zatrudnienia.

Zgodnie z art. 186⁸ § 1 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę od dnia złożenia przez pracownika wniosku o urlop wychowawczy do dnia zakończenia tego urlopu. Jeżeli wniosek został złożony wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, ochrona zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.

Rozwiązanie umowy w tym okresie jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach, m.in. w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może zamiast korzystania z urlopu złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy.

Zgodnie z art. 186⁷ § 1 Kodeksu pracy pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego etatu w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić taki wniosek.

Wniosek składa się co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Skorzystanie z obniżonego wymiaru czasu pracy nie obniża wymiaru urlopu wychowawczego.

To rozwiązanie może być ważne dla rodziców, którzy nie chcą całkowicie rezygnować z pracy, ale potrzebują realnie zmniejszyć wymiar obowiązków zawodowych ze względu na leczenie, rehabilitację i opiekę nad dzieckiem.

Od zasiłku opiekuńczego trzeba odróżnić urlop opiekuńczy z Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 173¹ § 1 Kodeksu pracy pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni. Urlop ten służy zapewnieniu osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny albo osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, jeżeli wymaga ona opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.

Za członka rodziny na potrzeby tego przepisu uważa się syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka. Oznacza to, że urlop opiekuńczy może być wykorzystany również przy dziecku z niepełnosprawnością, jeżeli dziecko wymaga osobistej opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.

Urlop opiekuńczy jest udzielany w dni, które są dla pracownika dniami pracy. Wniosek trzeba złożyć w postaci papierowej albo elektronicznej co najmniej 1 dzień przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. We wniosku należy wskazać osobę wymagającą opieki, przyczynę konieczności zapewnienia opieki lub wsparcia oraz stopień pokrewieństwa albo adres zamieszkania tej osoby, jeżeli nie jest członkiem rodziny.

Urlop opiekuńczy jest bezpłatny. Okres tego urlopu wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wynika to z art. 173² Kodeksu pracy.

Rodzic dziecka z orzeczeniem może mieć także dodatkowe uprawnienia dotyczące organizacji pracy.

Zgodnie z art. 67¹⁹ § 6 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek o pracę zdalną złożony m.in. przez pracownika, o którym mowa w art. 142¹ § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, pracownicę w ciąży, pracownika wychowującego dziecko do ukończenia 4. roku życia, a także pracownika sprawującego opiekę nad członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pracodawca może odmówić pracy zdalnej tylko wtedy, gdy jej wykonywanie nie jest możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy musi poinformować pracownika w postaci papierowej albo elektronicznej w terminie 7 dni roboczych od złożenia wniosku.

W praktyce praca zdalna może być ważnym narzędziem dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością, zwłaszcza przy częstych wizytach lekarskich, rehabilitacji, turnusach, konieczności odbioru dziecka z placówki albo stałej organizacji opieki.

Kodeks pracy przewiduje także rozwiązania dotyczące organizacji czasu pracy.

Zgodnie z art. 142¹ § 1 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek m.in. pracownika-rodzica dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli dziecko posiada także odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Wniosek może dotyczyć określonych systemów lub rozkładów czasu pracy, m.in. ruchomego albo indywidualnego rozkładu czasu pracy.

Pracodawca może odmówić uwzględnienia takiego wniosku tylko wtedy, gdy nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy informuje pracownika w postaci papierowej albo elektronicznej. Co ważne, przepisy te stosuje się do wskazanych rodziców również po ukończeniu przez dziecko 18. roku życia.

Niezależnie od tego art. 188¹ Kodeksu pracy daje pracownikowi wychowującemu dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia prawo do złożenia wniosku o elastyczną organizację pracy. Może to obejmować m.in. pracę zdalną, ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład czasu pracy, skrócony tydzień pracy, pracę weekendową albo obniżenie wymiaru czasu pracy. Pracodawca musi rozpatrzyć taki wniosek, biorąc pod uwagę potrzeby pracownika oraz własne potrzeby organizacyjne, i odpowiedzieć w terminie 7 dni.

Ulga prorodzinna, nazywana również ulgą na dziecko, jest jednym z najczęściej wykorzystywanych odliczeń w rocznym rozliczeniu podatku dochodowego.

Co do zasady ulga przysługuje na dzieci do określonego wieku. W przypadku dzieci z niepełnosprawnością może jednak przysługiwać również po osiągnięciu pełnoletności, jeżeli spełnione są warunki określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Komu przysługuje?

Ulga rodzinna przysługuje:

• rodzicom, którzy sprawują władzę rodzicielską,
• opiekunom prawnym dziecka (jednak tylko w wypadku, gdy dziecko z nimi zamieszkuje),
• rodzinom zastępczym – jeśli dziecko żyje w rodzinie zastępczej.

Warunki skorzystania z ulgi w przypadku dzieci z orzeczeniem:

Z ulgi mogą skorzystać rodzice, których dzieci są:

• małoletnie,
• otrzymujące zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną – bez względu na ich wiek,
• legitymują się posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności.

Wysokość odliczenia:

Wysokość ulgi zależy od liczby dzieci oraz – w niektórych przypadkach – od wysokości osiąganych dochodów. Aktualne limity dochodowe oraz kwoty odliczeń są określane w obowiązujących przepisach podatkowych i warto je każdorazowo zweryfikować przed złożeniem rocznego zeznania podatkowego.

Okres rozliczeniowy:
Ulga rozliczana jest w rocznym zeznaniu podatkowym. Przysługuje za okres faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej lub sprawowania opieki nad dzieckiem.

Jakie dokumenty należy wykazać w celu uzyskania ulgi?

Na żądanie organu podatkowego podatnik powinien móc przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do ulgi, w szczególności:

• odpis aktu urodzenia dziecka,
• orzeczenie o niepełnosprawności (jeżeli ma znaczenie dla prawa do ulgi),
• inne dokumenty potwierdzające spełnienie ustawowych warunków.

Ulga rehabilitacyjna pozwala odliczyć od dochodu wybrane wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych przez osoby z niepełnosprawnością.

Rodzaje odliczeń:

Do najczęściej wykorzystywanych odliczeń przez rodziców dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą należą:

• wydatki nielimitowane – odliczane w wysokości faktycznie poniesionych kosztów,
• wydatki limitowane – odliczane do wysokości określonej w przepisach.

Do najczęściej wykorzystywanych odliczeń przez rodziców dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą należą m.in.:

• zakup i naprawa sprzętu rehabilitacyjnego oraz ortopedycznego,
• zabiegi rehabilitacyjne,
• turnusy rehabilitacyjne,
• wybrane koszty transportu związane z rehabilitacją i leczeniem,
• używanie samochodu osobowego – na zasadach określonych w obowiązujących przepisach.
•  

Warunki skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej:

Z ulgi rehabilitacyjnej mogą korzystać:

• osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności,
• podatnicy mający na utrzymaniu osobę z niepełnosprawnością – po spełnieniu warunków określonych w ustawie.

Odliczeniu podlegają wyłącznie wydatki, które nie zostały sfinansowane ani zwrócone ze środków publicznych (np. PFRON, NFZ lub ZFŚS).

Ulga rehabilitacyjna wykazywana jest w rocznym zeznaniu podatkowym wraz z odpowiednim załącznikiem. Dokumentów potwierdzających poniesione wydatki nie dołącza się do zeznania podatkowego, jednak należy je zachować przez okres wymagany przepisami prawa podatkowego.

Wśród odliczeń limitowanych szczególnie przydatna dla rodziców dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą może być możliwość odliczenia wydatków związanych z używaniem samochodu osobowego na cele związane z leczeniem i rehabilitacją dziecka – zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach podatkowych.

Odliczenie to wiąże się z koniecznością spełnienia określonych warunków. Szczegółowe informacje znajdziesz w artykule ULGA REHABILITACYJNA-UŻYWANIE SAMOCHODU OSOBOWEGO

W ramach tej ulgi można odliczyć w wysokości nie przekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł.

Komu przysługuje?

Z ulgi rehabilitacyjnej mogą skorzystać:

• osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności,
• podatnicy mający na utrzymaniu osobę z niepełnosprawnością – po spełnieniu warunków określonych w ustawie, w tym dotyczących limitu dochodów tej osoby, obowiązującego w danym roku podatkowym.

Jakie dokumenty należy wykazać w celu uzyskania ulgi?

Na żądanie organu podatkowego podatnik powinien móc przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do ulgi, w szczególności:

• orzeczenie o niepełnosprawności, dowód rejestracyjny – właścicielem lub współwłaścicielem samochodu musi być podatnik,
• dokumenty potwierdzające poniesienie wydatków – jeżeli są wymagane dla danego rodzaju odliczenia,
• inne dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w przepisach.

Odliczenia w ramach ulgi rehabilitacyjnej wykazuje się w rocznym zeznaniu podatkowym składanym w ustawowym terminie, obecnie co do zasady do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Na koniec warto przypomnieć o jednej rzeczy: orzeczenie o niepełnosprawności nie jest etykietą, diagnozą na całe życie ani „wyrokiem”. Jest dokumentem, który opisuje potrzeby dziecka w określonym momencie jego życia i może otworzyć dostęp do wsparcia wtedy, kiedy jest ono rzeczywiście potrzebne.

W przypadku dziecka ze stopą końsko-szpotawą nie chodzi wyłącznie o nazwę wady. Liczy się przede wszystkim to, jak wada i jej leczenie wpływają na codzienne funkcjonowanie dziecka oraz jakiej dodatkowej opieki wymagają od rodziców – wizyty, leczenie, wielogodzinne stosowanie sprzętu ortopedycznego, kontrolowanie jego prawidłowego użytkowania, rehabilitacja czy postępowanie w przypadku nawrotu.

Dlatego składając wniosek, nie umniejszaj trudności tylko dlatego, że „inni mają gorzej”. Nie trzeba ich również wyolbrzymiać. Opisz po prostu rzeczywistość – konkretnie i zgodnie z tym, jak wygląda Wasza codzienność.

A jeśli Twojemu dziecku przysługuje wsparcie, korzystanie z niego nie jest przywilejem ani nadużyciem. Właśnie po to istnieją świadczenia, ulgi i uprawnienia – aby choć częściowo wyrównywać dodatkowe obciążenia wynikające z choroby, wady czy długotrwałego leczenia.

Dziś Twoje dziecko może potrzebować orzeczenia. I oby dzięki skutecznemu leczeniu przyszedł taki moment, w którym nie będzie już go potrzebowało.

1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych — tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 913
2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 677
3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia
4. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych — tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1208
5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna, Dz.U. 2024 poz. 1238
6. Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 października 2025 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2026, M.P. 2025 poz. 1127
7. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy — tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 277
8. Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka — „Aktywny rodzic” — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 532
9. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych — tekst jednolity
10. Zakład Ubezpieczeń Społecznych: zasiłek opiekuńczy — prawo do zasiłku i okres przysługiwania
11. Zakład Ubezpieczeń Społecznych: zasiłek opiekuńczy — wysokość świadczenia
12. Zakład Ubezpieczeń Społecznych: program Aktywny Rodzic
13. Zakład Ubezpieczeń Społecznych: program Aktywnie w żłobku
14. Karta parkingowa