Ważne

Przepisy oraz wysokość świadczeń mogą ulegać zmianom. Dane zawarte w artykule mają charakter informacyjny i warto każdorazowo weryfikować je w aktualnych źródłach.

Zanim zaczniesz

Większość uprawnień opisanych na tej stronie wymaga posiadania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Jak je uzyskać, przeczytasz na stronie Orzeczenie o niepełnosprawności, a o zasiłkach i świadczeniach na stronie Zasiłki i świadczenia.

Urlopy

Rodzic dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności może korzystać z kilku różnych uprawnień. Trzeba jednak wyraźnie odróżnić:

urlopy i zwolnienia od pracy wynikające z Kodeksu pracy — czyli uprawnienia pracownicze, przysługujące osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę,

od

zasiłku opiekuńczego z ZUS — czyli świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, które przysługuje w określonych sytuacjach, gdy rodzic nie może wykonywać pracy z powodu konieczności osobistej opieki nad dzieckiem.

Samo orzeczenie o niepełnosprawności dziecka nie daje dodatkowego płatnego urlopu wypoczynkowego. Może jednak dawać prawo do dodatkowego urlopu wychowawczego, zasiłku opiekuńczego w dłuższym wymiarze oraz ułatwień w organizacji pracy.

Dodatkowy wymiar urlopu wychowawczego

Rodzic lub opiekun dziecka z niepełnosprawnością może skorzystać z dodatkowego wymiaru urlopu wychowawczego. Jest to urlop bezpłatny, udzielany na wniosek pracownika w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Nie wymaga on posiadania konkretnych wskazań (punktów) w orzeczeniu. Wystarczy, że dziecko posiada ważne orzeczenie o niepełnosprawności.

Komu przysługuje?

Prawo do dodatkowego wymiaru urlopu wychowawczego przysługuje:

  • matce lub ojcu,
  • innemu uprawnionemu opiekunowi dziecka.

Długość dodatkowego urlopu wychowawczego

Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Jeżeli jednak z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika, niezależnie od wyżej opisanego urlopu, może być udzielony urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy, jednak na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Zatem łącznie rodzic dziecka z niepełnosprawnością może wykorzystać nawet 72 miesiące (6 lat) urlopu wychowawczego.

Dokumenty

Urlop wychowawczy udzielany jest na pisemny wniosek pracownika, złożony nie później niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Do wniosku należy dołączyć dokumenty wymagane przepisami Kodeksu pracy, w tym dokument potwierdzający niepełnosprawność dziecka.

Dobrze wiedzieć

Podczas urlopu wychowawczego można wykonywać pracę zarobkową, prowadzić działalność gospodarczą, uczyć się lub uczestniczyć w szkoleniach, o ile nie uniemożliwia to sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli pracodawca ustali, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, może wezwać go do powrotu do pracy na zasadach określonych w Kodeksie pracy.

Ochrona przed zwolnieniem przy urlopie wychowawczym

Rodzic korzystający z urlopu wychowawczego korzysta także z ochrony zatrudnienia.

Zgodnie z art. 186⁸ § 1 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę od dnia złożenia przez pracownika wniosku o urlop wychowawczy do dnia zakończenia tego urlopu. Jeżeli wniosek został złożony wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, ochrona zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.

Rozwiązanie umowy w tym okresie jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach, m.in. w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Obniżenie wymiaru czasu pracy zamiast urlopu wychowawczego

Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może zamiast korzystania z urlopu złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy.

Zgodnie z art. 186⁷ § 1 Kodeksu pracy pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego etatu w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić taki wniosek.

Wniosek składa się co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Skorzystanie z obniżonego wymiaru czasu pracy nie obniża wymiaru urlopu wychowawczego.

To rozwiązanie może być ważne dla rodziców, którzy nie chcą całkowicie rezygnować z pracy, ale potrzebują realnie zmniejszyć wymiar obowiązków zawodowych ze względu na leczenie, rehabilitację i opiekę nad dzieckiem.

Urlop opiekuńczy

Od zasiłku opiekuńczego trzeba odróżnić urlop opiekuńczy z Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 173¹ § 1 Kodeksu pracy pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni. Urlop ten służy zapewnieniu osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny albo osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, jeżeli wymaga ona opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.

Za członka rodziny na potrzeby tego przepisu uważa się syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka. Oznacza to, że urlop opiekuńczy może być wykorzystany również przy dziecku z niepełnosprawnością, jeżeli dziecko wymaga osobistej opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.

Urlop opiekuńczy jest udzielany w dni, które są dla pracownika dniami pracy. Wniosek trzeba złożyć w postaci papierowej albo elektronicznej co najmniej 1 dzień przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. We wniosku należy wskazać osobę wymagającą opieki, przyczynę konieczności zapewnienia opieki lub wsparcia oraz stopień pokrewieństwa albo adres zamieszkania tej osoby, jeżeli nie jest członkiem rodziny.

Urlop opiekuńczy jest bezpłatny. Okres tego urlopu wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wynika to z art. 173² Kodeksu pracy.

Praca zdalna

Rodzic dziecka z orzeczeniem może mieć także dodatkowe uprawnienia dotyczące organizacji pracy.

Zgodnie z art. 67¹⁹ § 6 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek o pracę zdalną złożony m.in. przez pracownika, o którym mowa w art. 142¹ § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, pracownicę w ciąży, pracownika wychowującego dziecko do ukończenia 4. roku życia, a także pracownika sprawującego opiekę nad członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pracodawca może odmówić pracy zdalnej tylko wtedy, gdy jej wykonywanie nie jest możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy musi poinformować pracownika w postaci papierowej albo elektronicznej w terminie 7 dni roboczych od złożenia wniosku.

W praktyce praca zdalna może być ważnym narzędziem dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością, zwłaszcza przy częstych wizytach lekarskich, rehabilitacji, turnusach, konieczności odbioru dziecka z placówki albo stałej organizacji opieki.

Elastyczna organizacja czasu pracy

Kodeks pracy przewiduje także rozwiązania dotyczące organizacji czasu pracy.

Zgodnie z art. 142¹ § 1 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek m.in. pracownika-rodzica dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli dziecko posiada także odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Wniosek może dotyczyć określonych systemów lub rozkładów czasu pracy, m.in. ruchomego albo indywidualnego rozkładu czasu pracy.

Pracodawca może odmówić uwzględnienia takiego wniosku tylko wtedy, gdy nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy informuje pracownika w postaci papierowej albo elektronicznej. Co ważne, przepisy te stosuje się do wskazanych rodziców również po ukończeniu przez dziecko 18. roku życia.

Niezależnie od tego art. 188¹ Kodeksu pracy daje pracownikowi wychowującemu dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia prawo do złożenia wniosku o elastyczną organizację pracy. Może to obejmować m.in. pracę zdalną, ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład czasu pracy, skrócony tydzień pracy, pracę weekendową albo obniżenie wymiaru czasu pracy. Pracodawca musi rozpatrzyć taki wniosek, biorąc pod uwagę potrzeby pracownika oraz własne potrzeby organizacyjne, i odpowiedzieć w terminie 7 dni.

Ulgi

Ulgi związane z orzeczeniem o niepełnosprawności to różnego rodzaju uprawnienia i preferencje, które mają ułatwiać codzienne funkcjonowanie dziecka z niepełnosprawnością oraz jego rodziny. Mogą dotyczyć m.in. podatków, transportu, opłat, korzystania z usług publicznych czy zakupu określonych produktów i usług. Zakres ulg zależy jednak od rodzaju orzeczenia, wskazań w nim zawartych oraz aktualnych przepisów.

Ulga prorodzinna

Ulga prorodzinna, nazywana również ulgą na dziecko, jest jednym z najczęściej wykorzystywanych odliczeń w rocznym rozliczeniu podatku dochodowego.

Co do zasady ulga przysługuje na dzieci do określonego wieku. W przypadku dzieci z niepełnosprawnością może jednak przysługiwać również po osiągnięciu pełnoletności, jeżeli spełnione są warunki określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Komu przysługuje?

Ulga prorodzinna przysługuje:

  • rodzicom, którzy sprawują władzę rodzicielską,
  • opiekunom prawnym dziecka (jednak tylko w wypadku, gdy dziecko z nimi zamieszkuje),
  • rodzinom zastępczym – jeśli dziecko żyje w rodzinie zastępczej.

Warunki skorzystania z ulgi w przypadku dzieci z orzeczeniem:

Z ulgi mogą skorzystać rodzice, których dzieci są:

  • małoletnie,
  • otrzymujące zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną – bez względu na ich wiek.

Dla dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą najczęściej wystarczy, że dziecko jest małoletnie.

Ważne

Jeśli czasowo opiekę całodobową nad niepełnosprawnym sprawowała instytucja medyczna bądź opiekuńcza, wówczas rodzice za ten okres nie mogą odliczyć ulgi.

Wysokość odliczenia:

Wysokość ulgi zależy od liczby dzieci oraz – w niektórych przypadkach – od wysokości osiąganych dochodów. Aktualne limity dochodowe oraz kwoty odliczeń są określane w obowiązujących przepisach podatkowych i warto je każdorazowo zweryfikować przed złożeniem rocznego zeznania podatkowego.

Okres rozliczeniowy:

Ulga rozliczana jest w rocznym zeznaniu podatkowym. Przysługuje za okres faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej lub sprawowania opieki nad dzieckiem.

Jakie dokumenty należy wykazać w celu uzyskania ulgi?

Na żądanie organu podatkowego podatnik powinien móc przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do ulgi, w szczególności:

  • odpis aktu urodzenia dziecka,
  • orzeczenie o niepełnosprawności (jeżeli ma znaczenie dla prawa do ulgi),
  • inne dokumenty potwierdzające spełnienie ustawowych warunków.

Ważne

Dokumentów tych nie dołącza się do zeznania podatkowego, jednak należy je przechowywać przez okres wymagany przepisami prawa podatkowego.

Ulga rehabilitacyjna

Ulga rehabilitacyjna pozwala odliczyć od dochodu wybrane wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych przez osoby z niepełnosprawnością.

Rodzaje odliczeń:

Ulga rehabilitacyjna obejmuje dwa rodzaje wydatków:

  • wydatki nielimitowane – odliczane w wysokości faktycznie poniesionych kosztów,
  • wydatki limitowane – odliczane do wysokości określonej w przepisach.

Do najczęściej wykorzystywanych odliczeń przez rodziców dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą należą m.in.:

  • zakup i naprawa sprzętu rehabilitacyjnego oraz ortopedycznego,
  • zabiegi rehabilitacyjne,
  • turnusy rehabilitacyjne,
  • wybrane koszty transportu związane z rehabilitacją i leczeniem,
  • używanie samochodu osobowego – na zasadach określonych w obowiązujących przepisach.

Warunki skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej:

Z ulgi rehabilitacyjnej mogą korzystać:

  • osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności,
  • podatnicy mający na utrzymaniu osobę z niepełnosprawnością – po spełnieniu warunków określonych w ustawie.

Odliczeniu podlegają wyłącznie wydatki, które nie zostały sfinansowane ani zwrócone ze środków publicznych (np. PFRON, NFZ lub ZFŚS).

Ważne

W przypadku gdy wydatki były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z powyższych funduszy (środków), odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.

Ważne

Podatnik powinien posiadać dokumenty potwierdzające poniesienie wydatków oraz – w razie kontroli – dokumenty potwierdzające prawo do skorzystania z ulgi.

Ulga rehabilitacyjna wykazywana jest w rocznym zeznaniu podatkowym wraz z odpowiednim załącznikiem. Dokumentów potwierdzających poniesione wydatki nie dołącza się do zeznania podatkowego, jednak należy je zachować przez okres wymagany przepisami prawa podatkowego.

Rodzaje odliczeń limitowanych dotyczące dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą:

Wśród odliczeń limitowanych szczególnie przydatna dla rodziców dzieci z wrodzoną stopą końsko-szpotawą może być możliwość odliczenia wydatków związanych z używaniem samochodu osobowego na cele związane z leczeniem i rehabilitacją dziecka – zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach podatkowych.

Odliczenie to wiąże się z koniecznością spełnienia określonych warunków. Szczegółowe informacje znajdziesz w artykule Ulga rehabilitacyjna – używanie samochodu osobowego.

W ramach tej ulgi można odliczyć w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł.

Dobrze wiedzieć

W przypadku wydatków limitowanych przepisy nie zawsze wymagają dokumentowania wysokości poniesionych kosztów, jednak urząd skarbowy może zażądać dokumentów potwierdzających prawo do skorzystania z ulgi oraz spełnienie ustawowych warunków. Nie jest wymagane zbieranie faktur za paliwo, jednak warto mieć dokumenty dokumentujące wydatki poniesione do wysokości ulgi. Do tych kosztów zalicza się wydatki na paliwo, naprawy, ubezpieczenie, przeglądy techniczne, wymianę opon.

Komu przysługuje?

Z ulgi rehabilitacyjnej mogą skorzystać:

  • osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności,
  • podatnicy mający na utrzymaniu osobę z niepełnosprawnością – po spełnieniu warunków określonych w ustawie, w tym dotyczących limitu dochodów tej osoby, obowiązującego w danym roku podatkowym.

Jakie dokumenty należy wykazać w celu uzyskania ulgi?

Na żądanie organu podatkowego podatnik powinien móc przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do ulgi, w szczególności:

  • orzeczenie o niepełnosprawności, dowód rejestracyjny – właścicielem lub współwłaścicielem samochodu musi być podatnik,
  • dokumenty potwierdzające poniesienie wydatków – jeżeli są wymagane dla danego rodzaju odliczenia,
  • inne dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w przepisach.

Odliczenia w ramach ulgi rehabilitacyjnej wykazuje się w rocznym zeznaniu podatkowym składanym w ustawowym terminie, obecnie co do zasady do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Ważne

Dokumentów tych nie dołącza się do zeznania podatkowego, jednak należy je przechowywać przez okres wymagany przepisami prawa podatkowego.

Grupa wsparcia dla rodziców

Drogi Rodzicu,

Zdajemy sobie sprawę, jak trudny i pełen niepokoju może być moment, kiedy dowiadujesz się, że Twoje dziecko ma stopę końsko-szpotawą. To diagnoza, która może budzić wiele emocji – od lęku po pytania o przyszłość. Pamiętaj, że nie jesteś w tym sam ani sama. Istnieje wiele osób i zasobów, które pomogą Ci przejść przez ten proces i zapewnią, że Twoje dziecko otrzyma najlepszą opiekę.

Stopa końsko-szpotawa jest wrodzoną wadą, która może być skutecznie leczona dzięki metodzie Ponsetiego, która daje doskonałe rezultaty, jeżeli jest stosowana zgodnie z zaleceniami. Zawsze warto poszukać informacji, zadać pytania, a także porozmawiać z innymi rodzicami, którzy przeszli przez ten sam proces. Nie ma nic ważniejszego niż Twoje wsparcie i wiara w to, że Twoje dziecko ma przed sobą świetlaną przyszłość. Z każdym dniem jesteś bliżej momentu, w którym Twoje dziecko będzie mogło radować się pełnią życia.

Wszystko będzie dobrze.
Trzymamy kciuki za Waszą wspólną podróż!

Dołącz do nas!

Zasil swoją darowizną nasze cele!

Tworzenie wiedzy oraz wysokiej jakości treści tej strony wymaga wielu nakładów finansowych w nieustanne kształcenie i dokształcanie. Podobnie jak tworzenie grafik oraz postów w naszych kanałach społecznościowych czy prowadzonych przez nas grupach, zarządzanie nimi. Korzystamy z legalnego oprogramowania i legalnych źródeł pozyskiwania np. zdjęć czy grafik. Twoje wsparcie gwarantuje naszej Fundacji pełnię działania bez przeszkód!

Dziękujemy!

Wesprzyj nas!