Stopa atlety brzmi dość enigmatycznie. To nie jest popularnie pojęcie w Polsce, ale często występujące u naszych amerykańskich kolegów. Stopa atlety to po prostu infekcja grzybicza stóp, która daje specyficzny obraz. Dlaczego występuje u dzieci ze stopą końsko-szpotawą i jak sobie z tym poradzić? Dowiedz się!

Dlaczego „ stopa atlety”? To bardzo ciekawe pojęcie i w gruncie rzeczy nie dotyczy tylko sportowców, jednakże od nich się zaczęło. Nazwa wzięła się stąd, że stopy sportowócw były narażone na otarcia i mikrourazy w wyniku długotrwałego noszenia wilgotnych i przepoconych butów. Korzystanie ze wspólnych szatni, basenów czy pryszniców przyczyniło się do rozpowszechniania tego dermatologicznego problemu.

PRZYCZYNY INFEKCJI

Gipsowanie i stopa szczelnie „zamknięta” w gipsie, następnie buty Mitchella lub orteza ADM – każde długotrwałe unieruchomienie stopy – mogą sprzyjać wilgoci i nadkażeniom grzybiczym o podłożu kontaktowym (rzadko kiedy grzybica dotyczy całego organizmu, ale może się tak zdarzyć). Dlaczego u dzieci ze stopą końsko-szpotawą ryzyko jest większe?

• długotrwałe noszenie gipsu
• kiepskie materiały użyte w czasie gipsowania (np. syntetyczna wata kiepskiej jakości)
• brak dokładnej higieny stopy pomiędzy gipsowaniami
• długie noszenie szyny derotacyjnej (często 23 h/dobę w pierwszym okresie) lub ortezy ADM
• silikonowa wkładka buta (silikon medyczny)/ pianka Eva, która się zapaca i nagrzewa
• ograniczona wentylacja w bucie
• skarpetki noszone większość dnia (szczególnie te z przewagą włókien syntetycznych)
• potliwość stóp
• mikrourazy skóry (otarcia przy pięcie, na grzbiecie stopy)
• niedokładne suszenie stópek po kąpieli.

Ciepło, pot i wilgoć sprzyjają rozwojowi infekcji.

Grzybica jest wywoływana przez różne gatunki grzybów, w tym rodzaje Trichophyton, Epidermophyton i Microsporum, którymi można zarazić się np. na basenie. Trudno jednak łączyć małe dziecko stosujące szynę derotacyjną z basenem. Zatem… przyjrzyj się swoim stopom, Rodzicu. Grzybica lubi przenosić się z człowieka na człowieka poprzez kontakt z grzybem. Zatem Twoje dłonie mogą być nośnikiem poszczególnych gatunków.

TYPOWE OBJAWY

Grzybica stóp jest raczej łatwo rozpoznawalna. Typowymi objawami są:

• zaczerwienienie między palcami w kolorze różowo-malinowym
• drobne pęknięcia pomiędzy paluszkami i na podeszwie stopy
• niewielkie pęcherzyki wypełnione płynem często z nadkażeniem bakteryjnym (rzadko się zdarza)
• maceracja skóry (biała, odmoczona skóra)
• złuszczanie naskórka (drobna, proszkowata łuska) i przesuszone plamy na podeszwie stóp i pomiędzy palcami
• świąd (nie zawsze dziecko go zgłasza, ale pocieranie podeszw stóp może sygnalizować problem)
• nieprzyjemny zapach (słodko-gnilny)
• czerwone, rozlane plamy na podeszwie stóp
• zażółcone paznokcie (zażółcenie z kolorami szarawego, zielonkawego, sinego) występujące z powyższymi objawami
• rozwarstwienie paznokci z podobnymi kolorami jak wyżej

U niemowląt i małych dzieci obraz bywa mniej typowy – częściej to po prostu utrzymujące się zaczerwienienie i łuszczenie, mylone z podrażnieniem mechanicznym.

Grzybica u dzieci mylona bywa z:

• alergiczną reakcją kontaktową (np. na temperaturę w bucie, materiał buta czy skarpetki)
• wypryskiem potnicowym
• nadkażeniem bakteryjnym (pojawiają się wówczas także miodowe strupki).

Jeśli masz wątpliwości – wymaz mikologiczny rozwiewa temat.

LECZENIE

Dokładna higiena i leczenie miejscowe zazwyczaj daje bardzo dobre rezultaty, ale… wymaga to konsekwencji. Takie leczenie trwa od 14 do 28 dni (nie przerywamy go, gdy objawy ustępują!).

• nie smaruj stóp dziecka kremami, maściami czy emulsjami – nie jest to konieczne i może prowadzić do grzybicy
• mycie stóp mydłem z węglem aktywnym o jak najkrótszym składzie lub mydłem z liściem laurowym
• dokładne suszenie stóp (zwłaszcza między palcami) po kąpieli
• wycieranie stóp ręcznikiem papierowym (nie zaś bawełnianym)
• zmiana skarpet 2× dziennie
• pranie skarpet w 60°C
• odkażanie butów Mitchella wewnątrz (przecieranie ich gazą nasączoną np. Octeniseptem lub nanosrebrem)
• u małych dzieci można użyć olejku lawendowego (my polecamy olejek firmy doTerra ze względu na skład – przetestowaliśmy go), a u starszych – olejku z drzewa herbacianego na zmienioną chorobowo skórę
• można zastosować spray przeciwgrzybiczy do wnętrza regularnego obuwia u dzieci chodzących
• maść Clotrimazol 2× dziennie przez 2–4 tygodnie (bardzo cieniutka warstwa)

KIEDY PILNIE DO LEKARZA?

• brak poprawy po 10–14 dniach
• pojawia się obrzęk, ropa, gorączka
• chodzące dziecko uskarża się na ból i nie chce obciążać stopy
• zmiany obejmują paznokcie
• pojawia się silna wysypka, która bardzo mocno swędzi – dziecko się intensywnie drapie

Informacje zawarte w niniejszym artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej konsultacji medycznej. W przypadku utrzymywania się objawów, ich nasilenia lub pojawienia się niepokojących dolegliwości, należy skonsultować się z lekarzem, nawet jeśli w artykule przedstawiono możliwe rozwiązania problemu.

---

ŹRÓDŁA:

1. Likness L.P.: „Common Dermatologic Infections in Athletes and Return-to-Play Guidelines”
2. Moriarty B., Hay R., Morris-Jones R.: „The diagnosis and management of tinea.”
3. Al Hasan M., Fitzgerald S.M. et al.: „Dermatology for the practicing allergist: Tinea pedis and its complications”. Clin Mol Allergy. 2004 Mar 29;2(1):5. doi: 10.1186/1476-7961-2-5. PMID: 15050029; PMCID: PMC419368.
4. Hirschmann J.V. et al.: „Pustular tinea pedis” Journal of the American Academy of Dermatology, Volume 42, Issue 1, 132 – 133
5. Kaushik N., Pujalte G.G.A. et al.: „Superficial Fungal Infections.”
6. Bell-Syer S.E.M, Khan S.M. Torgerson D.J.: „Oral treatments for fungal infections of the skin of the foot (Review).”